Trong nhiều năm, năng lực hành nghề được chứng minh bằng một tờ giấy: cấp một lần sau mỗi kỳ sát hạch, giữ trong hồ sơ dự thầu, mang ra mỗi khi cần chứng minh năng lực của một tổ chức hoặc cá nhân khi tham gia hành nghề hoạt động xây dựng. 

Nghị định 212/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2026, đảo ngược trật tự đó. Năng lực không còn là điều được cấp và giữ nguyên giá trị suốt đời, mà là điều được một cơ sở dữ liệu quốc gia liên tục xác thực, cập nhật và cho phép tra cứu bất kỳ lúc nào. Đây là nghị định cụ thể hóa khoản 3,  Điều 14 và khoản 7,  Điều 88 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, thay thế Nghị định 111/2024/NĐ-CP và Thông tư 24/2025/TT-BXD.

Cơ sở dữ liệu quốc gia: hạ tầng của một tư duy quản lý khác

Hệ thống cũ vận hành trên nguyên tắc kê khai: dữ liệu phân tán theo từng địa phương, phụ thuộc vào báo cáo thủ công, và vì thế việc cập nhật trên hệ thống chung cũng có những bất cập nhất định. Nghị định 212 thay bằng một hệ thống thống nhất trên phạm vi toàn quốc, do Bộ Xây dựng làm cơ quan chủ quản, vận hành tại hai địa chỉ csdlhdxd.gov.vn và cemia.gov.vn. Bốn nhóm dữ liệu được xác lập làm trục chính: quy hoạch đô thị và nông thôn; dự án đầu tư và công trình xây dựng; định mức, giá xây dựng và chỉ số giá; năng lực hoạt động xây dựng của tổ chức, cá nhân.

Điểm khác biệt về bản chất nằm ở cách dữ liệu được hình thành: không phải do các bên tự kê khai, mà được trích xuất tự động từ kết quả giải quyết thủ tục hành chính. Mỗi lần thẩm định, cấp phép, nghiệm thu đều tự động ghi nhận vào hệ thống. Gắn liền với cơ chế này là mã định danh duy nhất cho từng chủ thể: số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu đối với cá nhân, mã số doanh nghiệp đối với tổ chức, và một mã do hệ thống khởi tạo cho mỗi dự án, công trình, quy hoạch ngay từ bước phát sinh dữ liệu đầu tiên.  Mã định danh này theo chủ thể qua toàn bộ vòng đời hoạt động, cho phép truy xuất lịch sử pháp lý một cách tức thời mà không cần lần tìm qua nhiều bộ hồ sơ.

Năng lực cá nhân: bỏ sát hạch, chuyển sang xác thực bằng dữ liệu thực tế

Thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp nhất đến từng cá nhân hành nghề là việc Nhà nước không còn tổ chức thi sát hạch để cấp chứng chỉ hành nghề (CCHN). Việc xét cấp căn cứ vào dữ liệu kinh nghiệm thực tế được hệ thống tự xác thực từ chính các dự án cá nhân đã tham gia  thay cho một bài thi tại một thời điểm.

•       Hai lĩnh vực định giá xây dựng và quản lý dự án bỏ hẳn CCHN, chuyển sang cơ chế điều kiện hành nghề: cá nhân tự chịu trách nhiệm bảo đảm đủ trình độ và kinh nghiệm theo quy định, không cần một chứng chỉ độc lập.
•       CCHN được cấp dưới dạng văn bản điện tử, có giá trị pháp lý như bản giấy, quản lý qua mã định danh năng lực.
•       Thẩm quyền cấp CCHN chuyển toàn bộ về UBND cấp tỉnh; vai trò của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp trong việc cấp chứng chỉ bị bãi bỏ.

Năng lực tổ chức: từ cơ chế xin – cấp sang tự công khai và tự chịu trách nhiệm

Thay đổi mang tính tranh luận nhiều nhất có lẽ nằm ở đây. Nhà nước không còn cấp Chứng chỉ năng lực cho tổ chức theo cơ chế cũ; thay vào đó, tổ chức có nghĩa vụ tự công khai thông tin năng lực trên csdlhdxd.gov.vn. Người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác và trung thực của dữ liệu đã công khai, và mọi lần cập nhật, điều chỉnh đều được lưu lại trong nhật ký hệ thống để phục vụ hậu kiểm.

Hệ quả trực tiếp dành cho chủ đầu tư: năng lực thực tế của một nhà thầu — số dự án đã triển khai, hạng năng lực đã được xác thực — có thể được tra cứu trực tiếp trên hệ thống, không còn phải căn cứ vào một tấm chứng chỉ giấy do bên được đánh giá tự cung cấp.

Tìm hiểu sâu hơn cùng chúng tôi

Những nội dung trên là một vài nội dung tóm tắt chính của Nghị định 212/2026/NĐ-CP với mục tiêu thiết lập nền tảng pháp lý cho quản lý hoạt động xây dựng trên môi trường số, thống nhất dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong hoạt động xây dựng. Các vấn đề cần quan tâm về việc thu thập dữ liệu, các nội dung về năng lực hoạt động xây dựng của cá nhân, tổ chức…, ranh giới giữa “điều kiện hành nghề” và CCHN trong thực tiễn áp dụng sẽ được chúng tôi trao đổi và thảo luận phân tích chi tiết trong webinar chuyên đề về cơ sở dữ liệu quốc gia và năng lực hoạt động xây dựng theo Nghị định 212/2026/NĐ-CP. 

Thời gian: 20h, tối thứ Năm, ngày 20/08/2026

Link đăng ký: https://forms.gle/5wmNL9CX35gdj5uD6

Hình thức: Online qua Zoom

Hotline: 0948484859 hoặc 0912683598 (Ms Trang)

Đăng ký tham dự để cùng các chuyên gia pháp lý và quản lý dự án đối chiếu quy định mới với thực tiễn vận hành, chuẩn bị cho việc triển khai vào dự án trong giai đoạn tới.